پوستر آموزش الکترونیکی

به بهانه انتشار دوره آموزش الکترونیکی

شاید فکر کنید گرایش طوفانی جامعه به آموزش الکترونیکی در پی شیوع کرونا و تعطیلی بخش اعظمی از آموزش حضوری و سنتی در کشور باعث ساخت این دوره آموزش الکترونیکی شده است، اما ساخت این دوره و رابطه همه ما با آموزش الکترونیک داستان ژرف‌تری دارد.

وقتی از آموزش حرف می‌زنیم یا دست‌کم وقتی از روش آموزش حرف می‌زنیم، بهتر است چند لحظه به این موضوع فکر کنیم که در طول تاریخ تا همین چندسال پیش آموزش به عینه به شیوه‌ای سنتی استمرار یافته بود. یعنی تعدادی یادگیرنده در اتاقی گرد مدرس می‌نشستند و با امکاناتی حداقلی نظیر میز و صندلی، گچ و تخته و گاهی ترکه به آموزش و یادگیری می‌پرداختند.

حداکثر امکانات کمک آموزشی در این دوره‌ی طولانی از تاریخ قلم و کاغذ بود و اگر نبود اعجاز و هنر معلمان، سخت است بتوانیم باور کنیم که انسان چه مسیر طولانی را در تاریخ آموزش طی کرده است.

انسان با ابزارهای ابتدایی، یاد گرفته و یاد داده و دانش را چنان در پهنه وسیعی گسترانده که تمدن‌های گوناگون و جهش‌های علمی و فناوری را خلق کرده است. به حق به تمام زحمات تمام آموزگاران و یادگیرندگان تاریخ آفرین می‌گوییم.

با اینکه اختراع شبکه اینترنت و فراگیری آن دو سه دهه است که نویدبخش شکل تازه‌ای از آموزش شده، ولی بی‌تعارف و صریح اگر بگوییم، ما ایرانیان در خواب بودیم تا به بلای کرونا گرفتار شدیم. شاید فرمی از سنت‌گرایی یا حتی تنبلی ذهنی و فیزیکی باعث شده بود تلاش بسیاری از جوانان باانرژی در توسعه آموزش الکترونیکی با موانع عجیبی روبه‌رو شود. این را به عنوان کسی می‌گویم که در نیمه دهه هشتاد یا دقیق حدود ۱۴ سال پیش پیش‌رفته‌ترین سامانه آزمون‌های آنلاین هوشمند به همراه تیمی علاقمند ساختم. زمانی که نه آموزش و پرورش می‌فهمید ما چه کرده‌ایم و نه حتی رسانه‌ها خود را مجاز به معرفی و تبلیغ این نوزاد زودرس و تازه از راه رسیده می‌دانستند، از آن سامانه تنها تجربه‌ای ماند که امروز بتوانیم با تکیه به زیرساخت توسعه‌یافته در کشور و افزایش آگاهی عمومی نسبت به آموزش الکترونیکی و البته با تشکر از بیداری جامعه با نیشگون کرونا، دوباره تلاش کنیم برای هدفی که سال‌هاست در بطن ذهن ما خانه کرده است.

هدف این دوره چیست؟

هدف یا آرمان این دوره، نمایش اهمیت و سازندگی تحول‌ساز آموزش الکترونیکی و اثراتی است که در ذات این شیوه آموزشی نهفته است. مزایایی چون آزادی یادگیری، عدالت آموزشی، آزادی زمان، آزادی مکان و حتی آزادی شکست، امتیازاتی از آموزش الکترونیک هستند که اجرای کارآمد، آن‌را به هدفی والا و آرمانی اساسی در ذهن علاقمندان به آموزش و اینترنت تبدیل می کند.

این دوره درواقع دوره‌ای است برای آموزشِ آموزش الکترونیکی!

چرا این دوره‌ آموزش الکترونیک ساخته شده است؟

علاوه بر تحقق اهدافی که ذکر شد ساخت این دوره از سه جهت اهمیت دارد:

نخست: دور نیست زمانی که برای توصیف آموزش الکترونیکی به ذکر واژه آموزش بسنده کنیم. همان‌طور که وقتی امروز می‌گوییم رسانه بیش از آن‌که منظورمان روزنامه، مجله یا بیلبورد باشد بسترهایی چون تلگرام و توییتر یا یوتیوب را در ذهن داریم، فراگیری و تعمیق آموزش الکترونیکی نیز مسیری پرشتاب و برگشت‌ناپذیر است که رفته رفته وقتی کسی می‌گوید آموزش منظورش آموزش الکترونیکی است. پس باید بر یادگیری این شیوه و بهبود و توسعه‌اش اهتمام کنیم.

دوم: آموزش الکترونیکی مانند خود اینترنت ماهیتی دموکراتیک و آزاد دارد، این آزادی مزیت بزرگی است به این معنا که هرکس با یک گوشی موبایل می‌تواند محتوای آموزشی بسازد، نشر دهد و یا فرابگیرد. اما در محیط پرهیجان و شلوغی که فراهم شده لازم است به کیفیت، مبانی نظری و راهکارهای بهینه آموزش الکترونیکی نیز بپردازیم. منظور این نیست که این دوره ملاکی از کیفیت بوده و عاری از نقص است که حتمن نقص و ایراد دارد اما دست‌کم تلاش شده حداقلی از آن‌چه آموزش الکترونیک را تعاملی‌تر، موثرتر و در یک کلام بهتر می‌کند را در اختیار مخاطب قرار دهد. مخاطبانی که ممکن است مدرس، مدیران آموزشی یا تصمیم‌گیران شرکت‌ها و سازمان‌های خود باشند و نیاز به راه‌کارهای عملی، مقرون به‌صرفه، مدرن، موثر با بازدهی بالا در برنامه‌ریزی آموزشی دارند.

سوم: نرخ تکمیل، یا تعداد دانشجویانی که یک دوره آموزش الکترونیکی را آغاز و آن‌را با موفقیت خاتمه می دهند در دنیا حدود ۱۰٪ است. این نرخ پایین تاحدی به‌واسطه ماهیت آزاد این نوع از تعلیم و تربیت است اما به واقع یک علت مهم این پدیده، ضعف کیفیت در آموزش الکترونیک است. کیفیت در این صنعت امری چندوجهی و پیچیده است. از محتوا و روش تا شیوه ارایه و رنگ و نقش همه در کیفیت موثرند، این عناصر کیفی در این دوره به تفصیل معرفی شده‌اند.

تمرکز این دوره بر چیست؟

تمرکز این دوره بر چهار بخش در آموزش الکترونیکی است:

تمرکز دوره آموزش الکترونیکی
چهار بخش مورد تمرکز در دوره آموزش الکنرونیکی کارزیلا

بخش یک: مفاهیم ضروری

در این بخش از دوره مفاهیم ضروری، از مزایا و متدها تا پداگوژی و اصطلاحات آموزش الکترونیکی معرفی شده‌اند.

بخش دو: روش‌های کاربردی آموزش الکترونیکی

در این دوره اصرار و تاکید بر معرفی راه‌کارهای عملی و ابزارها برای آموزش الکترونیک بوده است و مراحل مختلف از برنامه‌ریزی تا تولید و حتی بازاریابی دوره‌ها به صورت اجمالی مورد تدریس قرار گرفته‌اند.

بخش سه: محتوا

جمله «محتوا شاه است» را بسیاری از ما شنیده‌ایم، در آموزش دیجیتال محتوا بخش مهمی از پداگوژی استاد را در بر می‌گیرد و نقش محوری دارد پس در این دوره به انواع محتوا، فرمت‌ها و معیارهای کیفی و هزینه‌ها تولید پرداخته شده است.

بخش چهار: تعامل و تکمیل در آموزش الکترونیک

اگر یک معیار عملکرد مهم یا KPI در آموزش الکترونیکی داشته باشیم همانا نرخ تعامل و تکمیل است. پس این مهم نیز در دوره آموزش الکترونیکی کارزیلا مورد توجه ویژه بوده است.

قول من به شما

این دوره زنده است، به این معنا که نه تنها دانشجویان این دوره با روشی که در دوره معرفی شده است مورد پشتیبانی قرار می‌گیرند که به تدریج درس‌های جدیدی به این دوره افزوده می‌شود. دوره در طول زمان ثابت نمی‌ماند و بنابر نیاز توسعه خواهد یافت.

سرفصل و درس‌ها

  • پداگوژی در آموزش الکترونیکی
  • راهبرد و روش‌های آموزش الکترونیک
  • اصطلاحات و واژگان آموزش الکترونیکی
  • برنامه‌ریزی و هزینه‌یابی در آموزش الکترونیک
  • مدل درآمدی آموزش الکترونیک
  • برنامه‌ریزی برای محتوای دوره آموزشی
  • تولید محتوای آموزش الکترونیکی
  • – فهرست درس‌های دوره
  • – ویدیو
  • – صوت
  • – آزمون و نکات مهم
  • سامانه‌های آموزش الکترونیکی و LMS
  • تعامل و تکمیل دوره در آموزش‌های الکترونیک
  • فرایند کیفیت در آموزش الکترونیک
  • آموزش الکترونیک برای سازمان‌ها: مشتریان، کارکنان
  • نقش آموزش الکترونیک در بازاریابی و کارآفرینی
  • استانداردهای آموزش الکترونیک در کارزیلا

در پایان لازم است از همکار خلاقم مرتضی واحدی که در تولید این دوره همکاری فراوانی داشت تشکر کنم.

مقالات مرتبط

گفت‌وگو

  1. آموزش الکترونیکی بیشتر از اینکه یه انتخاب باشه به یه اجبار تبدیل شده و اینکه مدیران و مسئولان آموزش باید مزیت‌ها و روش‌های آموزش الکترونیکی رو یاد بگیرن البته موضوع مهمیه ولی همه ماجرا نیست.
    چون آموزش و فرهنگ سازی در سمت یادگیرنده‌ها هم مهمه. خیلی از افراد در نبود اجبار و ساختار رسمی کلاس حضوری، نسبت به یادگیری محتوا و تمرکز بر موضوعات تعهد کمتری دارند. خصوصا مواقعی که آموزش‌ها اجباری باشه مثلا از محل کار یا دانشگاه.
    اینجا باز به نظرم مسئولیت مدرس و طراحان آموزش بالاتر می‌ره چون باید موضوعات و محتوا رو جوری انتخاب کنن که بیشترین تطابق رو با نیازها و علایق یادگیرنده‌ها داشته باشه.

  2. دوره مفیدی می‌تونه باشه خصوصا اینکه در دوران کرونا بیشتر شرکت‌ها برای ارائه خدمات آموزشی به مشتریان یا کارمندانشون دیگه از آموزش‌های حضوری نمی‌تونن استفاده کنن. و قطعا خدمات آموزشی رو هم نمی‌تونن تعطیل کنن. ولی اغلب مدیرای آموزش هنوز به اثربخشی این روش‌ها اطمینان ندارن و تا می تونن سعی می‌کنن گروه‌های کوچیک از افراد را آموزش حضوری بدن که واقعا روش غلطیه چون هزینه‌های آموزش اینطوری خیلی بالا می‌ره. کاش باور می‌کردن که آموزش الکترونیک اگر درست برنامه ریزی و اجرا بشه به همون اندازه آموزش حضوری اثربخشی داره.